Prowadzenie pojazdu lub zestawu o DMC 4250 kg na kat. B jest możliwe w określonych sytuacjach. Wyjaśniamy warunki dla samochodów elektrycznych, zasady jazdy z przyczepą lekką oraz możliwości kodu B96. Sprawdzamy również, kto po zmianach z 21 września 2026 r. nadal musi płacić e-TOLL. [1, 3]
Najpierw DMC — od tej wartości zaczyna się sprawdzanie uprawnień
Dopuszczalna masa całkowita, czyli DMC, to dopuszczona do ruchu maksymalna masa pojazdu wraz z osobami i ładunkiem. Nie jest tym samym co masa własna ani rzeczywista masa samochodu podczas konkretnego przejazdu.
W dowodzie rejestracyjnym DMC pojazdu znajdziesz w polu F.2. Przy ustalaniu uprawnień do prowadzenia zestawu samochodu z przyczepą sumuje się DMC obu pojazdów.
Przykład: samochód ma DMC 2600 kg, a przyczepa 1500 kg. Dla oceny uprawnień otrzymujemy 4100 kg, nawet jeśli przyczepa jedzie pusta i rzeczywista masa zestawu jest znacznie niżższa.
Samo ograniczenie ilości bagażu nie obniża DMC wpisanej w dokumentach. Definicje mas określa art. 2 pkt 53–55 Prawa o ruchu drogowym, a oznaczenia pól dowodu — przepisy rejestracyjne. [4, 5]
Trzy legalne drogi do 4250 kg na kategorii B
1. Pojazd z napędem alternatywnym — dodatkowe warunki dla cięższego elektryka
Podstawą jest art. 6 ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. To właśnie ta ustawa, obok Prawa o ruchu drogowym, określa zakres uprawnień kierowcy.
Kategoria B może wystarczyć do prowadzenia pojazdu zasilanego paliwami alternatywnymi, np. energią elektryczną lub wodorem, o DMC powyżej 3500 kg i nieprzekraczającej 4250 kg. Trzeba jednak łącznie spełnić następujące warunki:
- kierowca posiada kategorię B od co najmniej dwóch lat;
- pojazd spełnia wymagania dotyczące zasilania paliwami alternatywnymi;
- przekroczenie DMC 3500 kg wynika z zastosowania paliw alternatywnych;
- informacja o tym przekroczeniu jest odnotowana w dowodzie rejestracyjnym;
- kierowca korzysta z tego polskiego uprawnienia na terytorium Polski. [1, 6]
Sama informacja, że samochód jest elektryczny i ma DMC 4250 kg, nie wystarcza. W przepisach rejestracyjnych przewidziano adnotację: „Przekroczenie dmc o … kg wynikające z zastosowania paliw alternatywnych”. Wartość przekroczenia jest uzupełniana dla danego pojazdu. Przed zakupem należy sprawdzić dokumenty konkretnego egzemplarza, zamiast opierać się wyłącznie na zapewnieniu sprzedawcy. [5]
Sens tego rozwiązania dobrze widać w samochodach dostawczych. Cięższy układ napędowy, zwłaszcza akumulator trakcyjny, przy niezmienionej DMC pozostawia mniej miejsca na masę przewożonego ładunku. Wyjątek pozwala uwzględnić dodatkową masę związaną z napędem. Nie daje jednak każdemu elektrykowi automatycznej zgody na przewożenie dodatkowych 750 kg towaru — nadal obowiązują parametry konkretnego pojazdu.
Ten wyjątek dotyczy samego samochodu. Nie należy traktować go jako automatycznego uprawnienia do prowadzenia auta o DMC 4250 kg z dodatkową przyczepą. Nie zastępuje też sprawdzenia uprawnień przed wyjazdem za granicę: polski przepis nie przesądza, na jakich warunkach podobny pojazd można prowadzić w innym państwie. [1, 6]
2. Samochód do 3500 kg i przyczepa lekka do 750 kg
Druga możliwość wynika z art. 6 ust. 1 pkt 6 lit. a i b ustawy o kierujących pojazdami. Zwykła kategoria B pozwala prowadzić samochód objęty tą kategorią, o DMC do 3500 kg, z przyczepą lekką.
Przyczepa lekka to przyczepa o DMC nieprzekraczającej 750 kg. Definicję zawiera art. 2 pkt 51 Prawa o ruchu drogowym. Także tutaj liczą się dokumenty, a nie aktualne obciążenie przyczepy. [1, 4]
Zestaw może więc wyglądać następująco:
3500 kg DMC samochodu + 750 kg DMC przyczepy = 4250 kg.
Nie trzeba uzyskiwać kodu B96, kończyć dodatkowego kursu ani zdawać kolejnego egzaminu. Nie obowiązuje również dwuletni staż kategorii B przewidziany dla opisanego wcześniej wyjątku dotyczącego napędu alternatywnego. Samochód musi natomiast być technicznie dopuszczony do ciągnięcia danej przyczepy. [1, 2]
3. Kod B96 — gdy przyczepa ma DMC powyżej 750 kg
Przyczepa o DMC powyżej 750 kg jest przyczepą inną niż lekka. Wówczas znaczenie ma suma DMC samochodu i przyczepy:
- do 3500 kg włącznie — wystarcza zwykła kategoria B;
- powyżej 3500 kg do 4250 kg włącznie — wystarcza kategoria B z kodem 96, potocznie nazywana B96;
- powyżej 4250 kg — B96 już nie wystarcza; przy samochodzie objętym kategorią B trzeba rozważyć B+E, z uwzględnieniem ograniczeń tej kategorii i możliwości technicznych zestawu. [1, 2]
Podstawą B96 jest art. 6 ust. 1 pkt 6 lit. c w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Sam samochód ciągnący nadal musi mieć DMC do 3500 kg.
B96 nie pozwala prowadzić pojedynczego samochodu o DMC 4250 kg. Rozszerzenie dotyczy zestawu z przyczepą. Nie jest także odpowiednikiem kategorii B+E, która daje szersze możliwości holowania.
Największa zaleta B96 to brak obowiązkowego kursu i egzaminu teoretycznego. Trzeba zdać egzamin praktyczny w WORD i uzyskać odpowiedni wpis do prawa jazdy. Brak obowiązku szkolenia potwierdza również WORD w Bielsku-Białej. [1, 7]
W praktyce należy:
- Załatwić formalności w wydziale komunikacji i uzyskać Profil Kandydata na Kierowcę — PKK dla tego rozszerzenia.
- Zapisać się na egzamin praktyczny i wnieść opłatę.
- Zdać egzamin.
- Dopełnić formalności związanych z wydaniem prawa jazdy z kodem 96.
Według cennika sprawdzonego 5 października 2026 r. egzamin praktyczny B96 w WORD Rzeszów kosztuje 237 zł. To cena samego egzaminu. Do budżetu trzeba doliczyć wydanie dokumentu, zdjęcie oraz ewentualne badanie lekarskie i dobrowolne jazdy przygotowawcze. Zakres wymaganych dokumentów należy potwierdzić w swoim wydziale komunikacji. [7, 8]
Osobie, która wcześniej nie manewrowała większą przyczepą, warto polecić przygotowanie z instruktorem. Oszczędność na obowiązkowym kursie nie usuwa trudności cofania, sprzęgania zestawu czy oceny jego toru jazdy.
Uprawnienia nie zwiększają możliwości technicznych samochodu
Odpowiednia kategoria prawa jazdy jest tylko jednym z warunków legalnego przejazdu. Przed podpięciem przyczepy sprawdź w dowodzie rejestracyjnym samochodu:
- F.2 — DMC samochodu;
- F.3 — dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów;
- O.1 — maksymalną masę całkowitą przyczepy z hamulcem;
- O.2 — maksymalną masę całkowitą przyczepy bez hamulca. [5]
Do oceny uprawnień kierowcy służy suma DMC obu pojazdów. Wpis F.3 nie zastępuje tego obliczenia. Niezależnie trzeba przestrzegać ograniczeń technicznych zestawu, dopuszczalnych nacisków i warunków użytkowania haka.
Dochodzi do tego art. 62 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym: rzeczywista masa całkowita przyczepy ciągniętej przez samochód osobowy lub samochód ciężarowy o DMC do 3,5 t nie może przekraczać rzeczywistej masy całkowitej pojazdu ciągnącego.
W praktyce B96 nie pomoże, jeśli auto ma zbyt małą dopuszczalną masę przyczepy albo zestaw zostanie niewłaściwie obciążony. Również moc silnika i obecność haka nie są wystarczającym potwierdzeniem, że samochód może ciągnąć wybraną lawetę. [4, 5]
e-TOLL od 21 września 2026 r. — co zmieniło się dla zestawów
Wcześniej o opłacie mogła przesądzić przyczepa
Przed zmianą zestaw złożony z samochodu i przyczepy podlegał e-TOLL, gdy jego łączna DMC przekraczała 3500 kg. Dotyczyło to również prywatnych przejazdów z przyczepą kempingową lub lawetą po odcinkach objętych opłatą.
Wymagało to rejestracji i rozliczania przejazdów w systemie. Nie zawsze oznaczało montaż osobnego urządzenia — dane geolokalizacyjne można przekazywać także przez aplikację e-TOLL PL. [9, 10]
Obecnie decyduje DMC samochodu ciągnącego
Od 21 września 2026 r. samochód o DMC do 3500 kg włącznie z przyczepą nie podlega e-TOLL, nawet jeśli suma DMC zestawu przekracza 3,5 tony.
Zmianę wprowadziła ustawa z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw — Dz.U. 2026 poz. 982. Jej art. 1 pkt 1 nadał nowe brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Nowe zasady potwierdza oficjalny komunikat Krajowej Administracji Skarbowej. [3, 11]
Brak e-TOLL nie jest ograniczony do zestawów o DMC 4250 kg. Może dotyczyć także cięższego, legalnego zestawu prowadzonego np. na kategorii B+E, jeżeli DMC samochodu ciągnącego nie przekracza 3500 kg. Masa przyczepy nadal musi mieścić się w ograniczeniach technicznych i zakresie uprawnień kierowcy. [2, 11]
To rozróżnienie jest istotne: zmieniono warunek objęcia zestawu opłatą, a nie zasady doboru przyczepy. Zwolnienie nie pozwala podłączyć do samochodu dowolnego ciężaru.
Cięższy elektryk nadal płaci
Samochód elektryczny o DMC powyżej 3500 kg nadal podlega e-TOLL na odcinkach objętych systemem, nawet jeśli kierowca legalnie prowadzi go na kategorii B dzięki wyjątkowi do 4250 kg.
Prawo jazdy opisuje uprawnienia kierowcy. Nie istnieje rejestracja samochodu „na kategorię B”, która sama w sobie usuwałaby obowiązek opłat drogowych.
Przykładowo: elektryk o DMC 4100 kg, z wymaganą adnotacją i kierowcą mającym kategorię B od ponad dwóch lat, może spełniać warunki prowadzenia na B w Polsce. Nadal jednak przekracza próg 3500 kg istotny dla e-TOLL. [1, 9, 11]
Zwolnienie dla elektryków wskazane w art. 13 ust. 3 pkt 1 lit. e ustawy o drogach publicznych dotyczy innych opłat, m.in. ustawowych stref płatnego parkowania. Nie tworzy ogólnego zwolnienia z e-TOLL. Art. 13k ust. 1 przewiduje 1500 zł kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. [9, 11]
Przykłady — jakie uprawnienia i czy trzeba płacić
Poniższe przykłady dotyczą samochodów osobowych lub dostawczych i zakładają spełnienie ograniczeń technicznych. Kolumna e-TOLL odnosi się do przejazdu po odcinku objętym tym systemem.
| Samochód i przyczepa — wartości DMC | Łączna DMC | Wystarczające uprawnienie | e-TOLL od 21.09.2026 |
| Auto 3500 kg + przyczepa lekka 750 kg | 4250 kg | B | Nie |
| Auto 2200 kg + przyczepa 1300 kg | 3500 kg | B | Nie |
| Auto 2600 kg + przyczepa 1500 kg | 4100 kg | B z kodem 96 | Nie |
| Auto 2750 kg + przyczepa 1500 kg | 4250 kg | B z kodem 96 | Nie |
| Auto 3000 kg + przyczepa 1500 kg | 4500 kg | B+E; B96 nie wystarcza | Nie |
| Elektryk 4100 kg, bez przyczepy | 4100 kg | B, jeśli spełniono wszystkie warunki wyjątku | Tak |
Opracowanie na podstawie ustawy o kierujących pojazdami, zestawienia Ministerstwa Infrastruktury i nowelizacji ustawy o drogach publicznych. [1–3, 11]
Ile kosztuje przejazd objęty e-TOLL
e-TOLL nie jest jednorazową winietą. Opłatę oblicza się za przejechane płatne odcinki; jej wysokość zależy m.in. od kategorii drogi, DMC i klasy emisji przypisanej pojazdowi w systemie. Przed przejazdem trzeba prawidłowo zarejestrować pojazd, zapewnić przekazywanie danych geolokalizacyjnych i rozliczenie należności. [10, 12]
Według oficjalnej tabeli obowiązującej od 1 lutego 2026 r. dla pojazdów o DMC powyżej 3,5 t i poniżej 12 t stawki wynoszą:
| Grupa emisji w tabeli e-TOLL | Płatne odcinki autostrad i ekspresówek — A i S | Płatne odcinki dróg klasy G i GP |
| Maksymalnie EURO 2 | 0,80 zł/km | 0,66 zł/km |
| EURO 3 | 0,70 zł/km | 0,58 zł/km |
| EURO 4 | 0,58 zł/km | 0,47 zł/km |
| Minimum EURO 5 | 0,41 zł/km | 0,34 zł/km |
Źródło: Krajowa Informacja Skarbowa i aktualna strona stawek e-TOLL. Przed rejestracją cięższego elektryka należy ustalić właściwą klasyfikację na podstawie dokumentów pojazdu; sam rodzaj napędu nie oznacza stawki zerowej. [12, 13]
Przykład kalkulacji: 500 km odcinków rozliczanych po 0,41 zł/km to 205 zł. Nie chodzi o 500 km całej podróży, jeśli część trasy prowadzi po drogach bez tej opłaty. To ilustracja obliczenia dla wskazanej stawki, a nie indywidualna wycena konkretnego samochodu.
Do planowania kosztu rzeczywistej trasy służy oficjalny kalkulator e-TOLL. Przy budżetowaniu floty uwzględnij liczbę kilometrów na płatnej sieci i zasady rozliczeń wybranego dostawcy urządzenia lub usługi.
Brak obowiązku e-TOLL nie oznacza bezpłatnego przejazdu każdą autostradą. Odcinki koncesyjne mają odrębne zasady poboru opłat i kategorie taryfowe. Podpięta przyczepa może mieć znaczenie dla ich cennika. [14]
Co powinien sprawdzić przedsiębiorca przed zakupem auta lub przyczepy
Dla firmy możliwość korzystania z kategorii B może ułatwić dobór kierowców, ale decyzji zakupowej nie warto opierać wyłącznie na tym jednym kryterium.
Przed podpisaniem zamówienia warto przygotować krótką kartę użytkowania pojazdu:
- Kierowcy: kto będzie prowadził, jakie ma uprawnienia i czy spełnia wymagany staż?
- Zadania: jaka jest rzeczywista masa przewożonych narzędzi, towaru lub sprzętu, z uwzględnieniem osób i wyposażenia?
- Dokumenty: czy konkretna wersja auta ma odpowiednią DMC, dopuszczenie do holowania oraz wymaganą adnotację dla napędu alternatywnego?
- Trasy i koszty: ile kilometrów przypada na płatne odcinki, czy samochód wyjeżdża za granicę i kto obsługuje rozliczenia?
Przy przewozach firmowych trzeba odrębnie ocenić także przepisy transportowe. Zwolnienie z e-TOLL nie zwalnia automatycznie z tachografu ani zasad czasu prowadzenia pojazdu. W przewozie rzeczy znaczenie może mieć DMC zestawu powyżej 3,5 t, a od 1 lipca 2026 r. w transporcie międzynarodowym i kabotażu również próg powyżej 2,5 t. Obowiązują przy tym wyłączenia zależne od rodzaju przewozu — nie każdy wyjazd z przyczepą podlega tym samym wymaganiom. [15]
Najważniejsze zasady przed wyjazdem
- Kategoria B nie zawsze kończy się na 3500 kg. Samochód do 3500 kg z przyczepą lekką do 750 kg może tworzyć zestaw o DMC 4250 kg bez B96.
- Przyczepa powyżej 750 kg wymaga sprawdzenia sumy DMC. Powyżej 3500 kg do 4250 kg wystarcza B96; obowiązkowego kursu nie ma, ale potrzebne są egzamin praktyczny i wpis do prawa jazdy.
- Cięższy elektryk wymaga spełnienia całego zestawu warunków. Dwuletni staż kategorii B i DMC do 4250 kg nie zastępują wymaganej adnotacji oraz związku dodatkowej masy z napędem alternatywnym.
- Od 21 września 2026 r. auto do 3500 kg z przyczepą nie podlega e-TOLL. Samochód, który sam przekracza 3500 kg, co do zasady nadal podlega tej opłacie.
- Uprawnienia, parametry techniczne i opłaty sprawdza się oddzielnie. Spełnienie jednego warunku nie zastępuje pozostałych.
W Auto Wybór pomagamy dobierać samochód do rzeczywistych potrzeb użytkownika i firmy. Jeśli planujesz zakup auta do holowania przyczepy albo cięższego samochodu elektrycznego, zacznijmy od sposobu użytkowania, przewożonego ładunku i tras. Dzięki temu porównanie ofert obejmie również parametry i koszty, które będą miały znaczenie po odbiorze samochodu.
Przepisy i oficjalne źródła
- Ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami — tekst ujednolicony, w szczególności art. 6 ust. 1 pkt 6 i 12, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 4 lit. b.
- Ministerstwo Infrastruktury — kategorie prawa jazdy.
- KAS — zniesienie e-TOLL dla pojazdów do 3,5 t z przyczepą od 21 września 2026 r..
- Ustawa z 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym, tekst ujednolicony, w szczególności art. 2 pkt 51 i 53–55 oraz art. 62 ust. 1.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31 sierpnia 2022 r. — czynności organów przy dopuszczaniu pojazdów do ruchu, załącznik nr 1, § 16 ust. 5: pola F.2, F.3, O.1, O.2 oraz pkt 30 lit. zg dotyczący adnotacji o paliwach alternatywnych.
- Ministerstwo Infrastruktury — warunki prowadzenia pojazdu zasilanego paliwami alternatywnymi o DMC do 4,25 t na kategorii B.
- WORD Bielsko-Biała — B96, w tym potwierdzenie braku wymaganego szkolenia.
- WORD Rzeszów — aktualne opłaty egzaminacyjne.
- Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych — tekst ujednolicony, w szczególności art. 13, art. 13ha i art. 13k.
- e-TOLL — informacje o systemie.
- Ustawa z 29 maja 2026 r. zmieniająca m.in. ustawę o drogach publicznych — Dz.U. 2026 poz. 982, art. 1 pkt 1–2 oraz art. 15.
- e-TOLL — stawki i płatności.
- Krajowa Informacja Skarbowa — stawki e-TOLL obowiązujące od 1 lutego 2026 r.. Wykorzystano tabelę stawek; opis zakresu pojazdów w tym styczniowym komunikacie należy czytać z uwzględnieniem późniejszej nowelizacji wrześniowej.
- e-TOLL — podstawy prawne, w tym odrębne przepisy o autostradach koncesyjnych.
- WITD w Katowicach — zakres obowiązku stosowania tachografów, w tym zmiany od 1 lipca 2026 r..
Stan prawny i opłaty zweryfikowane na 5 października 2026 r. Artykuł dotyczy przepisów obowiązujących w Polsce.
